Avrupa Oturum Başvurularında Adli Sicil ve Apostil Süresi

Avrupa ülkelerine yapılan oturum izni ve vize başvurularında en sık karşılaşılan usul hatalarından biri, adli sicil belgesi ile apostil şerhinin geçerlilik süresinin birbirine karıştırılmasıdır. Uluslararası mevzuat uyarınca apostil şerhinin belirli bir son kullanma tarihi yoktur; ancak göç makamları onaylanan belgenin güncelliğini esas alarak sabıka kaydının randevu veya dosya teslim tarihi itibarıyla çoğunlukla 3 ay ya da 6 ay içinde çıkarılmış olmasını arar. Dosyanız incelenirken süresi dolmuş bir belge, sürecin kilitlenmesine veya doğrudan eksik evrak gerekçesiyle işlemden kaldırılmasına yol açabilir.

Portekiz Golden Visa (emlak yatırımı rotası 2023 yılında Mais Habitação paketi kapsamında yürürlüğe giren yasal düzenlemelerle kaldırılmış olup program 500.000€ fon veya 250.000€ kültür bağışı gibi yollarla sürmektedir) ya da aylık gelir eşiği 2026 yılı için 920€ olarak belirlenen D7 vizesi, Yunanistan Golden Visa ve bu iki ülke dahil 29 Schengen ülkesinin başvuru süreçlerinde evrak hazırlık sıralaması belirleyicidir. Bu kapsamlı rehberde adli sicil belgelerinin temini, apostil mekanizması, yeminli tercüme silsilesi ve yurt dışında ikamet etmiş kişilerin sağlaması gereken ek onayları detaylandırıyoruz.

Apostil Nedir ve Belge Geçerlilik Süresi Nasıl Hesaplanır?

Apostil, 5 Ekim 1961 tarihli Lahey Sözleşmesi'ne taraf ülkeler arasında resmi belgelerin gerçekliğini (imza, mühür ve makam yetkisini) teyit eden uluslararası standart tasdik mekanizmasıdır. Hukuki açıdan bir apostil şerhinin kendisi süreye tabi tutulamaz ve üzerinde bir son kullanma tarihi barındırmaz.

Buna karşın göç idareleri, başvuru sahibinin sabıka durumunun dinamik bir olgu olduğunu kabul eder. Yılın ilk ayında alınan temiz bir sicil belgesinin ardından kişinin suç işleyip işlemediği bilinemez. Bu nedenle makamlar tasdik şerhine değil, adli sicil belgesinin tanzim (veriliş) tarihine odaklanır. Birçok Avrupa ülkesi, dosyanın konsolosluğa veya ilgili göç dairesine sunulduğu an itibarıyla belgenin son 3 ay (bazı istisnai rotalarda 6 ay) içinde çıkarılmış olmasını şart koşar. İlgili ülkelerin göç makamlarında randevu takvimleri uzadığında, randevu günü belgenin hala geçerlilik sınırları içinde kaldığından emin olunmalıdır; güncel süre sınırlarını resmi kaynaktan veya dosya danışmanınızdan teyit edin.

Türkiye'de Adli Sicil Belgesi ve Apostil Temini

Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları adli sicil kaydı ve apostil işlemlerini temel olarak iki kanal üzerinden tamamlayabilir:

1. Adliyeler (Adalet Komisyonu Başkanlıkları): Doğrudan adliyeden ıslak imzalı ve mühürlü adli sicil belgesi temin edilir. Bu belgenin apostili yine adliyeler bünyesindeki Adalet Komisyonu Başkanlıkları tarafından fiziki mühür ve imza ile tatbik edilir.
2. e-Devlet ve e-Apostil Portalı: e-Devlet üzerinden yabancı makamlara ibraz edilmek üzere adli sicil belgesi barkodlu olarak üretilebilir. Ardından Adalet Bakanlığı ile PTT iş birliğiyle işletilen e-Apostil sistemi üzerinden elektronik apostil şerhi alınabilir.

Hukuken e-Apostil ile fiziki apostil eşdeğer görülse de bazı yabancı temsilcilikler iç yönergeleri gereği ıslak mühürlü adliye belgesini tercih edebilmektedir. Başvuru yapacağınız temsilciliğin elektronik belgeleri kabul edip etmediğini işlem öncesinde teyit etmeniz önerilir.

Tercüme, Noter ve Tasdik Sıralaması

Başvurularda en sık yapılan usul hatası, tercüme ve onay basamaklarının hatalı kurgulanmasıdır. Özellikle belge metninin tercüme edilip sonradan eklenen apostil şerhinin Türkçe bırakılması, yabancı göç makamlarının incelemeyi reddetmesine sebep olabilir.

Uygulamada genel olarak izlenen evrak hazırlık akışı şu şekildedir:

• 1. Adım: Adli sicil belgesini resmi makama sunulacak biçimde (arşiv kayıtlarını da içerecek formatta) temin edin.
• 2. Adım: Belgeye doğrudan Adalet Komisyonu veya e-Apostil üzerinden ilk apostil şerhini işletin.
• 3. Adım: Belgeyi ve üzerindeki apostil şerhini hedef ülkenin diline yeminli tercüman aracılığıyla tercüme ettirin.
• 4. Adım: Yeminli tercümanın imzasını notere onaylatın (hedef ülkenin talep etmesi durumunda).
• 5. Adım: Hedef ülkenin kuralına bağlı olarak, noter imzasını onaylatmak için Kaymakamlık veya Valilik üzerinden çeviri evrakına ikinci bir apostil şerhi alın.

Burada belirleyici unsur her zaman hedef ülkenin yerel mevzuatıdır. Örneğin Türkiye ve İtalya Lahey Sözleşmesi'ne taraf olduğundan, apostilli belgelere kural olarak konsolosluk tasdiki (legalizasyon) aranmaz; ancak ülkeye, evrak türüne ve konsolosluk iç yönergesine göre istisnalar olabileceğinden bu husus kesin bir kural sayılmamalı, teyit edilmelidir. Benzer şekilde her ülke çeviriye ikinci bir apostil şartı aramaz; güncel çeviri ve tasdik kurallarını resmi kaynaktan teyit edin.

Ülkelere Göre Genel Yaklaşımlar ve Uygulamalar

Schengen bölgesinde adli sicil belgelerinin kabul süreleri ve tasdik formatları ülkelerin kendi iç genelgelerine göre farklılaşır. Aşağıdaki tabloda yaygın programlardaki genel uygulamalar özetlenmiştir:

Not: Göç idarelerinin ve dış temsilciliklerin uygulama genelgeleri değişebileceğinden, tablodaki süre sınırlarını dosya teslimi öncesinde teyit edin.

Sabıka Kaydı Bulunması Halinde Değerlendirme Kriterleri

Adli sicil veya arşiv kaydında geçmiş bir mahkumiyetin bulunması, her oturum başvurusunun otomatik olarak reddedileceği anlamına gelmez. Ancak her ülkenin kamu düzeni ve kamu güvenliği kriterleri bağımsızdır:

• Suçun Türü ve Niteliği: Terör, organize suç, kaçakçılık, uyuşturucu ticareti ve ağır şiddet suçları neredeyse tüm Avrupa ülkelerinde doğrudan ve tartışmasız ret gerekçesidir.
• Hapis Cezası Eşiği: Birçok ülke, kendi ceza kanunlarında belirli bir sürenin üzerinde hapis cezası öngörülen eylemlerden hüküm giyilmiş olmasını oturum engeli sayar. Hangi ceza miktarının engel teşkil edeceği ilgili ülkenin göç yasasında tanımlanır.
• Arşiv Kayıtları ve Hukuki Durum: Yabancı makamlar genellikle arşiv kayıtlarını da talep eder. Hükmün infaz edilmiş olması, zamanaşımı ya da Türk hukuku kapsamında adli sicil kaydının silinme koşulları gibi durumlar başvuru dosyasında yeminli tercümeli mahkeme kararları ve hukuki gerekçelerle açıkça beyan edilmelidir.

Yurt Dışında İkamet Etmiş Başvuru Sahipleri İçin Kurallar

Yalnızca Türkiye'den temin edilen sabıka kaydı her başvuru sahibi için yeterli olmayabilir. Göç makamları kural olarak başvuru sahibinin son yıllarda belirli bir süreden uzun (ülkeye göre değişmekle birlikte genellikle kesintisiz 6 ay veya 1 yıl üzeri) yasal olarak ikamet ettiği yabancı ülkelerden de adli sicil belgesi getirmesini zorunlu tutar.

Örneğin geçmiş yıllarda Birleşik Krallık veya Amerika Birleşik Devletleri'nde yaşamışsanız:

• Birleşik Krallık İçin: ACRO Criminal Record Certificate temin edilmeli ve yetkili makam (FCDO) üzerinden apostil işletilmelidir.
• ABD İçin: Yalnızca yerel eyalet polisinden alınan belge genellikle yetersiz bulunur; federal düzeyde FBI Identity History Summary belgesi çıkarılmalı ve buna federal düzeyde apostil alınmalıdır.

Yabancı ülkelerden sabıka kaydı ve apostil temin etmek haftalar, kimi durumlarda aylar sürebilir. Türkiye'den alınacak belgenin 3 aylık süresini riske atmamak adına, yurt dışı kaynaklı adli sicil evraklarının takvimi dosya hazırlığının en başında planlanmalıdır.

Sık Yapılan Hatalar

• Apostil şerhini çeviriden muaf tutmak: Tercüme yapılırken yalnızca sabıka kaydı metninin çevrilip apostil kutusunun atlanması, belgenin resmi geçerliliğini sakatlar.
• Süre hesabını randevu gününe göre kurgulamamak: Belgeyi randevudan aylar önce alıp, teslim gününde kurumun aradığı güncellik aralığını kaçırmak.
• Yurt dışı ikametleri için yerel/bölgesel evrak sunmak: ABD veya Birleşik Krallık gibi ülkelerde federal veya ulusal düzeyde yetkili belgeler yerine yerel polis yazılarıyla başvuru yapmak.
• Tasdik istisnalarını kontrol etmemek: Lahey Sözleşmesi tarafı ülkelere doğrudan apostilli evrak sunulabilse de bazı özel durumlarda konsolosluk şerhi veya ek yerel onay gerekebileceğini göz ardı etmek.

Avrupa oturum ve yatırım süreçlerinizde adli sicil belgelerinizi ve başvuru takviminizi yasal mevzuata eksiksiz uyarlamak için profesyonel danışmanlık desteği alabilirsiniz.